“การฝึกอบรมการตระหนักรู้เกี่ยวกับสภาพแวดล้อมที่เป็นภัยสำหรับนักข่าว” (Hostile Environment Awareness Training หรือ HEAT) เป็นบทความชุดสิบตอนที่พัฒนาขึ้นโดยผู้สื่อข่าวไร้พรมแดน (Reporters Without Borders หรือ RSF), Silk Road Training และองค์กรพันธมิตรในพื้นที่ บทความตอนที่ 8 นี้อธิบายแนวทางรักษาความปลอดภัยระหว่างเดินทางด้วยยานพาหนะและการรับมืออุบัติเหตุทางถนนอย่างมีประสิทธิภาพ
การฝึกอบรมการตระหนักรู้เกี่ยวกับสภาพแวดล้อมที่เป็นภัย (HEAT) เป็นหลักสูตรฝึกอบรมด้านความปลอดภัยแบบครอบคลุม ซึ่งครอบคลุมการเตรียมความพร้อมในประเด็นสำคัญสำหรับนักข่าวที่ทำงานในพื้นที่เสี่ยงสูง ทั้งการรับมือเหตุการณ์ความไม่สงบ การทำงานในพื้นที่ขัดแย้ง การปฐมพยาบาลในสภาพแวดล้อมที่เป็นภัย ความปลอดภัยในการใช้ยานพาหนะ และความปลอดภัยทางดิจิทัล นักข่าวที่รายงานข่าวในสภาพแวดล้อมที่เป็นภัยอาจเผชิญความเสี่ยงจากความเหนื่อยล้าขณะขับรถ ยานพาหนะขัดข้อง และถนนที่ขาดการบำรุงรักษา ตลอดจนภัยคุกคามจากอาชญากรรมหรือความขัดแย้ง
1 — เตรียมยานพาหนะก่อนออกเดินทาง
การเดินทางอย่างปลอดภัยเริ่มต้นตั้งแต่ก่อนติดเครื่องยนต์ การเลือกยานพาหนะที่เหมาะสม การเตรียมอุปกรณ์ที่จำเป็น และการตรวจสอบสภาพยานพาหนะ สามารถช่วยป้องกันเหตุขัดข้องหรือปัญหายุ่งยากในพื้นที่ห่างไกลหรือสภาพแวดล้อมที่เป็นภัยได้
- เลือกยานพาหนะให้เหมาะสม ใช้ยานพาหนะที่เหมาะกับภูมิประเทศและสามารถบรรทุกผู้โดยสารกับสัมภาระได้โดยไม่เกินพิกัด
- ใช้รายการตรวจสอบ P.O.W.D.E.R.Y เพื่อประเมินสภาพยานพาหนะ
Petrol—เชื้อเพลิง: ตรวจสอบว่ามีเชื้อเพลิงเพียงพอ
Oil—น้ำมันเครื่อง: ตรวจสอบระดับน้ำมันเครื่อง
Water—น้ำ: ตรวจสอบน้ำในหม้อน้ำและน้ำฉีดกระจก
Damage—ความเสียหาย: ตรวจหารอยบุบหรือปัญหาทางกลไก
Electrics—ระบบไฟฟ้า: ทดสอบไฟส่องสว่าง แตร และไฟเลี้ยว
Rubber—ยาง: ตรวจสอบแรงดันลมยางและดอกยาง
You—ตัวคุณ: ประเมินความพร้อมของตนเองก่อนออกเดินทาง - เตรียมอุปกรณ์ซ่อมบำรุงที่จำเป็นไว้ให้พร้อม นำยางอะไหล่หนึ่งหรือสองเส้น แม่แรงกระปุกขนาด 3 ตัน ประแจขันล้อและน็อตล็อกล้อ เครื่องวัดแรงดันลมยาง ตลอดจนชุดเครื่องมือมาตรฐานของผู้ผลิตติดรถไปด้วย
- จัดเก็บอุปกรณ์อย่างปลอดภัย สิ่งของที่ไม่ได้ยึดไว้อาจพุ่งกระเด็นเมื่อเกิดอุบัติเหตุ ใช้กรง ตาข่าย หรือสายรัดที่แข็งแรงเพื่อยึดอุปกรณ์ให้อยู่กับที่
- พกกระเป๋าอุปกรณ์เพื่อความปลอดภัย ภายในควรมีชุดปฐมพยาบาลสำหรับการบาดเจ็บรุนแรง อุปกรณ์สื่อสาร แผนที่ น้ำ อาหาร ไฟฉาย และผ้าห่ม
- ตรวจสอบเอกสาร ตรวจสอบว่าใบอนุญาต ประกันภัย และเอกสารประจำรถทุกฉบับถูกต้องเรียบร้อย
2 — ตื่นตัวอยู่เสมอขณะอยู่บนท้องถนน
แม้แต่ผู้ขับขี่ที่มีประสบการณ์ก็อาจตกอยู่ในภาวะเสี่ยงเมื่อเดินทางในพื้นที่ที่ไม่คุ้นเคยหรือมีความตึงเครียดสูง ความเหนื่อยล้า สิ่งรบกวนสมาธิ และการตัดสินใจที่ไม่รอบคอบล้วนเพิ่มโอกาสเกิดอุบัติเหตุ
- ขับรถด้วยความระมัดระวัง ปฏิบัติตามกฎหมายท้องถิ่นและปรับวิธีขับขี่ให้เหมาะกับสภาพอากาศ สภาพถนน หรือพื้นที่ขัดแย้ง
- เว้นพื้นที่สำหรับหลบหนี รักษาระยะห่างจากรถคันอื่น และวางแผนเส้นทางออกไว้เสมอในกรณีถูกซุ่มโจมตีหรือเส้นทางถูกปิดกั้น
- ระวังความเหนื่อยล้า หยุดพัก สลับผู้ขับขี่ และหลีกเลี่ยงการเดินทางหลังมืด
- คาดเข็มขัดนิรภัยตลอดเวลา ผู้โดยสารทุกคนทั้งที่นั่งด้านหน้าและด้านหลังควรคาดเข็มขัดนิรภัย
3 — การรับมืออุบัติเหตุทางถนน
หากพบเห็นหรือประสบอุบัติเหตุ ให้ตั้งสติ การรักษาความปลอดภัยของจุดเกิดเหตุ การประเมินอันตราย และการให้ความช่วยเหลืออย่างเป็นระบบมีประโยชน์มากกว่าการรีบร้อนเข้าไปช่วยโดยไม่ประเมินสถานการณ์
- ประเมินว่าสามารถหยุดรถได้อย่างปลอดภัยหรือไม่ ระวังรถที่แล่นสวนทางมาและเหตุขัดแย้งที่อาจเกิดขึ้นในบริเวณใกล้เคียง
- กั้นทางจราจรหากจำเป็น ใช้ยานพาหนะของตนเองหรือยานพาหนะคันอื่นในบริเวณใกล้เคียงเป็นเครื่องกำบังจุดเกิดเหตุ
- ประเมินอันตรายในจุดเกิดเหตุ ก่อนเข้าใกล้ ให้ตรวจสอบว่ามีเชื้อเพลิงรั่วไหล ความเสี่ยงจากไฟไหม้ หรืออันตรายอื่นหรือไม่
- เข้าหาผู้ประสบเหตุจากด้านหน้า หลีกเลี่ยงการทำให้ผู้ประสบอุบัติเหตุตกใจ พูดให้ชัดเจนและรักษาความสงบ
ให้การช่วยเหลือเบื้องต้นดังนี้
- ดับเครื่องยนต์ของยานพาหนะที่เสียหาย ดึงเบรกมือและระวังถุงลมนิรภัยที่ยังไม่ทำงาน
- ควบคุมเลือดออก ให้ความสำคัญกับภาวะเลือดออกที่เป็นอันตรายถึงชีวิต โดยใช้แรงกดตรงบาดแผลหรือสายรัดห้ามเลือด
- ดูแลทางเดินหายใจและลำคอ ใช้หลัก DR-CAB และประคองศีรษะกับลำคอให้อยู่นิ่งหากสงสัยว่ากระดูกสันหลังได้รับบาดเจ็บ
- ประเมินขั้นทุติยภูมิ เมื่ออาการของผู้บาดเจ็บคงที่แล้ว ให้ตรวจหาการบาดเจ็บอื่น ๆ
- เคลื่อนย้ายผู้บาดเจ็บเมื่อจำเป็นเท่านั้น เช่น เมื่อผู้บาดเจ็บไม่หายใจ ตกอยู่ในอันตรายเฉพาะหน้า หรือไม่มีความช่วยเหลือกำลังเดินทางมา
4 — ป้องกันไม่ให้เกิดเหตุซ้ำ
- สื่อสารกับผู้ขับขี่ พูดคุยเรื่องเส้นทาง หน้าที่รับผิดชอบ และแผนรับมือเหตุฉุกเฉินก่อนออกเดินทางอีกครั้ง
- จัดสัมภาระอย่างเหมาะสม จัดอุปกรณ์ให้เป็นระเบียบเสมอ และวางสิ่งของที่มีน้ำหนักมากไว้ในระดับต่ำภายในยานพาหนะ
- พักผ่อนและสลับผู้ขับขี่ ความเหนื่อยล้าเป็นสาเหตุสำคัญของอุบัติเหตุ เมื่อต้องกลับมาขับรถอีกครั้ง ควรกำหนดเวลาพักไว้ในแผนการเดินทาง
บทความนี้เรียบเรียงจากเนื้อหาของหลักสูตร HEAT ระยะเวลาสามวัน ซึ่งจัดการฝึกอบรมโดย Silk Road Training และจัดขึ้นโดยผู้สื่อข่าวไร้พรมแดน (RSF) ร่วมกับองค์กรพันธมิตรในพื้นที่
Silk Road Training ให้บริการฝึกอบรม HEAT ทั้งในรูปแบบออนไลน์และในสถานที่จริง โดยผู้ฝึกสอนผู้เชี่ยวชาญซึ่งมีประสบการณ์ด้านการฝึกอบรมและการให้คำปรึกษาด้านความปลอดภัยทั่วโลกมากกว่า 20 ปี เพื่อช่วยให้บุคลากรด้านสื่อและนักข่าวแนวหน้ามีทักษะในการรักษาชีวิตเมื่อต้องทำงานในพื้นที่เสี่ยงสูง
← อ่าน ตอนที่ 1: การเตรียมความพร้อมรับมือเหตุการณ์ความไม่สงบ
← อ่าน ตอนที่ 2: เทคนิคการรักษาความปลอดภัยขณะรายงานข่าวเหตุการณ์ความไม่สงบ
← อ่าน ตอนที่ 3: การวางแผนล่วงหน้าเมื่อต้องทำงานในพื้นที่ขัดแย้ง
← อ่าน ตอนที่ 4: การรับมือภัยคุกคามจากการสู้รบในพื้นที่ปฏิบัติงาน
← อ่าน ตอนที่ 5: การปฐมพยาบาล—การประเมินผู้บาดเจ็บและการจัดการภาวะเลือดออกรุนแรง
← อ่าน ตอนที่ 6: การปฐมพยาบาล—การดูแลทางเดินหายใจและการช่วยฟื้นคืนชีพ
← อ่าน ตอนที่ 7: การปฐมพยาบาล—การติดตามอาการผู้บาดเจ็บและการประเมินขั้นทุติยภูมิ
→ อ่าน ตอนที่ 9: อย่าลืมความปลอดภัยทางดิจิทัล
→ อ่าน ตอนที่ 10: แนวทางรักษาความปลอดภัยทางดิจิทัลทีละขั้นตอน
The Thai translation was made possible with support from the Government of Canada and the Canada Fund for Local Initiatives (CFLI).