แหล่งรวบรวมทรัพยากรสำหรับการฝึกอบรมตนเองด้านความมั่นคงปลอดภัยดิจิทัล

บทความนี้ องค์กรผู้สื่อข่าวไร้พรมแดน (RSF) ได้รวบรวมทรัพยากรออนไลน์จำนวน 40 รายการ เพื่อช่วยให้นักข่าวเสริมสร้างความรู้และติดตามความคืบหน้าด้านความมั่นคงปลอดภัยดิจิทัล

ในปัจจุบัน นักข่าวไม่อาจหลีกเลี่ยงการใช้เครื่องมือดิจิทัลทั้งในการทำงานและในชีวิตส่วนตัว การรายงานจำเป็นต้องใช้อุปกรณ์ดิจิทัล ซอฟต์แวร์ และแอปพลิเคชันหลากหลายประเภท ซึ่งสามารถอำนวยความสะดวกต่อกระบวนการทำงานด้านข่าวสารได้อย่างมหาศาล แต่ขณะเดียวกันเครื่องมือดิจิทัลเหล่านี้ก็แฝงไปด้วยความเสี่ยง ด้วยเหตุนี้ การมีความเข้าใจอย่างรอบด้านเกี่ยวกับความมั่นคงปลอดภัยดิจิทัล และความสามารถในการปรับปรุงองค์ความรู้ให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่องในด้านนี้ จึงกลายเป็นสิ่งที่ขาดไม่ได้สำหรับนักข่าว

เมื่อเทคโนโลยีก้าวหน้าขึ้น ความสามารถของรัฐบาลและบุคคลที่สามในการติดตาม สอดแนม คุกคาม หรือปิดกั้นนักข่าวก็เพิ่มขึ้นตามไปด้วย ขณะเดียวกัน กฎหมายทั้งในระดับชาติและระหว่างประเทศก็ยังมิได้ปรับตัวเพื่อคุ้มครองนักข่าวและแหล่งข่าวของพวกเขาอย่างเพียงพอ

นักข่าวจำเป็นต้องจัดสรรเวลาเพื่อบูรณาการมาตรการพื้นฐานด้านความมั่นคงปลอดภัยดิจิทัลเข้ากับชีวิตประจำวัน รายการเอกสารอ้างอิงต่อไปนี้นำเสนอทรัพยากรและลิงก์ที่เป็นประโยชน์หลากหลายรายการ ซึ่งออกแบบมาเพื่อช่วยให้นักข่าวสามารถจัดทำแผนการพัฒนาความรู้ด้านดิจิทัลของตนเองได้อย่างยืดหยุ่นและปรับใช้ได้ตามความเหมาะสม

1. ทรัพยากรทั่วไปด้านความมั่นคงปลอดภัยดิจิทัล

• ความมั่นคงปลอดภัยดิจิทัล — Global Investigative Journalism Network คู่มือด้านความปลอดภัยดิจิทัลสำหรับนักข่าว โดยให้ตั้งแต่ข้อเสนอแนะขั้นพื้นฐานไปจนถึงแนวปฏิบัติเชิงลึก
• คู่มือและการฝึกอบรม — Freedom of the Press Foundation หน้าเว็บที่รวบรวมคู่มือการฝึกอบรมด้านความปลอดภัยหลากหลายรูปแบบสำหรับนักข่าว ตั้งแต่การเตรียมรับมือกับการคุกคามไปจนถึงการป้องกันการโจมตีแบบฟิชชิง
• ชุดเครื่องมือความปลอดภัยดิจิทัล — Committee to Protect Journalists คู่มือที่มีการปรับปรุงอย่างสม่ำเสมอ ว่าด้วยการปกป้องตนเองและข้อมูลจากภัยคุกคามทางดิจิทัล
• ชุดเครื่องมือความปลอดภัยดิจิทัลสำหรับนักข่าวและบล็อกเกอร์ — Salama รวบรวมลิงก์ไปยังทรัพยากรด้านความปลอดภัยดิจิทัลที่แนะนำ เช่น เครื่องมือเข้ารหัสอีเมลและซอฟต์แวร์ป้องกันไวรัส

2. วิธีการระบุภัยคุกคามทางดิจิทัล

• แบบจำลองภัยคุกคามส่วนบุคคลของคุณ — RSF คู่มือของ RSF ว่าด้วยการจัดทำแบบจำลองภัยคุกคาม ซึ่งช่วยระบุภัยคุกคามทางดิจิทัลตามบริบทและสถานการณ์ของแต่ละบุคคล พร้อมเสนอแนวทางแก้ไขที่เหมาะสม
• พื้นฐานการจัดทำแบบจำลองภัยคุกคาม — Electric Frontier Foundation คู่มือเชิงลึกเกี่ยวกับการจัดทำแบบจำลองภัยคุกคาม และวิธีที่นักข่าวสามารถพัฒนาแบบจำลองที่ปรับให้เหมาะกับตนเองได้
• เอกสารประกอบกิจกรรมการจัดทำแบบจำลองภัยคุกคาม — Electric Frontier Foundation เอกสารกิจกรรมการจัดทำแบบจำลองภัยคุกคามสำหรับพิมพ์ใช้งาน มีให้ทั้งภาษาอังกฤษและภาษาสเปน
• แผนการสอนเกี่ยวกับการจัดทำแบบจำลองภัยคุกคาม — Freedom of the Press Foundation หลักสูตรตัวอย่างเกี่ยวกับการจัดทำแบบจำลองภัยคุกคาม ซึ่งประกอบด้วยเอกสารอ่าน กิจกรรม และประเด็นคำถามเพื่อการอภิปราย

3. วิธีการท่องเว็บอย่างปลอดภัย

• เบราว์เซอร์ที่ปลอดภัย — เบราว์เซอร์เหล่านี้มีระบบความปลอดภัยในตัว ช่วยให้ผู้ใช้ท่องเว็บได้อย่างเป็นส่วนตัว

• • Tor — เครือข่ายอินเทอร์เน็ตและเบราว์เซอร์แบบเข้ารหัสที่ช่วยให้ผู้ใช้ท่องเว็บได้โดยไม่ถูกตรวจจับ และสามารถหลีกเลี่ยงไฟร์วอลล์ได้
  • DuckDuckGo — เครื่องมือค้นหาที่เปิดให้ค้นหาข้อมูลบนเว็บอย่างเป็นส่วนตัวโดยไม่ติดตามผู้ใช้
  • Brave — เว็บเบราว์เซอร์ที่ปลอดภัย ซึ่งบล็อกโฆษณาและตัวติดตาม

• เครือข่ายส่วนตัวเสมือน (VPN) — เครือข่ายส่วนตัวเสมือนช่วยซ่อนการรับส่งข้อมูลอินเทอร์เน็ต เมทาดาตา และกิจกรรมออนไลน์ของผู้ใช้ขณะท่องเว็บ

• • Why journalists should always have their VPN turned on — RSF: Article on the importance of using a virtual private network for journalists. เหตุใดนักข่าวจึงควรเปิดใช้งาน VPN ตลอดเวลา — RSF บทความว่าด้วยความสำคัญของการใช้เครือข่ายส่วนตัวเสมือนสำหรับนักข่าว
  • How to escape from the prying eyes of ISPs — RSF: Article explaining how internet service providers (ISPs) may be able to spy on users, and how to prevent it. วิธีหลีกเลี่ยงการถูกผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตสอดส่อง — RSF บทความที่อธิบายว่าผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ต (ISP) อาจแอบติดตามผู้ใช้งานได้อย่างไร พร้อมแนวทางในการป้องกัน 
  • คู่มือเชิงลึกในการเลือกใช้ VPN — Freedom of the Press Foundation บทความที่อธิบายประเด็นที่ควรพิจารณาในการเลือก VPN รวมถึงคำแนะนำผลิตภัณฑ์

• ซอฟต์แวร์ป้องกันไวรัส — มีโซลูชันด้านความปลอดภัยฟรีจำนวนมากที่ช่วยปกป้องผู้ใช้จากไวรัสที่อาจพบขณะท่องเว็บหรือจากการโจมตีแบบฟิชชิง

• • ClamAV — โปรแกรมป้องกันไวรัสแบบโอเพนซอร์ส สำหรับตรวจจับไวรัส มัลแวร์ และภัยคุกคามอื่น ๆ
  • Avast — ซอฟต์แวร์ป้องกันไวรัสฟรีที่ได้รับรางวัล
  • Avira — ซอฟต์แวร์ป้องกันไวรัสชั้นนำ ที่ใช้งานได้ทั้งบนคอมพิวเตอร์และอุปกรณ์พกพา

4. วิธีการใช้สื่อสังคมออนไลน์อย่างปลอดภัย 

• การรักษาความปลอดภัยในการเข้าถึงบัญชีด้วยรหัสผ่านที่รัดกุม

• • เก้าวิธีที่นักข่าวสามารถปกป้องความปลอดภัยของรหัสผ่าน — RSF คำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยดิจิทัลเกี่ยวกับการเสริมความปลอดภัยของรหัสผ่าน
  • วิดีโอเกี่ยวกับความปลอดภัยของรหัสผ่าน — RSF วิดีโออธิบายวิธีที่นักข่าวสามารถปรับปรุงการปกป้องรหัสผ่านของตน
  • ความปลอดภัยของบัญชีออนไลน์ — Freedom of the Press Foundation รวบรวมบทความเกี่ยวกับการปกป้องบัญชีจากการแฮ็กและการโจมตีแบบฟิชชิง
  • รหัสผ่านของฉันปลอดภัยแค่ไหน — Security.org แบบทดสอบเพื่อประเมินความปลอดภัยของรหัสผ่าน
  • Have I Been Pwnd?: เว็บไซต์สำหรับตรวจสอบว่าอีเมลหรือหมายเลขโทรศัพท์ของตนเคยรั่วไหลจากเหตุข้อมูลรั่วไหลหรือไม่

• การจำกัดการแบ่งปันข้อมูลบนโลกออนไลน์

• • ชุดบทความของ RSF ว่าด้วยการเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคลโดยมิชอบ (ด็อกซิง) แนวทางในการลดโอกาสที่ข้อมูลส่วนบุคคลจะถูกเปิดเผย
  • อันตรายของการทำงานข่าวรวมถึงการถูกเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล คุณสามารถทำอะไรได้บ้าง — Poynter บทความที่ถ่ายทอดประสบการณ์ของนักข่าวที่เผชิญการเปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล พร้อมคำแนะนำในการลดความเสี่ยงดังกล่าว
  • รายงานความโปร่งใสของ Google Meta หรือ Facebook Twitter Wikimedia และ WordPress เพื่อทำความเข้าใจว่าสื่อสังคมออนไลน์ใช้ข้อมูลของผู้ใช้อย่างไร

• การตระหนักรู้ถึงการคุกคามทางออนไลน์บนแพลตฟอร์มสื่อสังคม

• การตอบสนองต่อการพูดที่สร้างความเกลียดชังบนโลกออนไลน์อย่างเหมาะสม — RSF คำแนะนำในการรับมือกับการพูดที่สร้างความเกลียดชังบนโลกออนไลน์

• • การเตรียมพร้อมรับมือกับการคุกคามทางออนไลน์ — Freedom of the Press Foundation รวบรวมทรัพยากรเพื่อช่วยให้นักข่าวเตรียมรับมือกับการคุกคามทางออนไลน์ที่อาจเกิดขึ้น
  • การใช้แพลตฟอร์มออนไลน์อย่างปลอดภัยในฐานะนักข่าว — Committee to Protect Journalists คำแนะนำในการใช้สื่อสังคมออนไลน์อย่างปลอดภัยสำหรับนักข่าว

5. วิธีการสื่อสารออนไลน์อย่างปลอดภัย

• แอปพลิเคชันรับส่งข้อความ แนะนำให้นักข่าวใช้แอปพลิเคชันรับส่งข้อความที่มีการเข้ารหัสแบบต้นทางถึงปลายทาง (end-to-end encryption) เช่น WhatsApp Signal Telegram และ Session และไม่ควรใช้แอปพลิเคชันที่เป็นที่ทราบกันว่าถูกภาครัฐเฝ้าติดตาม เช่น WeChat

• • เหตุใดนักข่าวจึงควรใช้แอปฯ ที่มีการเข้ารหัสแบบต้นทางถึงปลายทาง — RSF คู่มือว่าด้วยการเข้ารหัสแบบต้นทางถึงปลายทาง และวิธีที่การเข้ารหัสลักษณะนี้ช่วยปกป้องข้อมูลการสื่อสาร
  • นักข่าวควรใช้ Signal เพื่อปกป้องตนเองและแหล่งข่าว — RSF ผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยไซเบอร์แนะนำแอปพลิเคชันรับส่งข้อความที่ปลอดภัย
  • Element ทางเลือกแบบกระจายศูนย์สำหรับแอปส่งข้อความ — RSF บทความที่แนะนำการใช้ Element ซึ่งเป็นแอปพลิเคชันรับส่งข้อความแบบโอเพนซอร์ส มีความปลอดภัย และมีลักษณะเฉพาะ
  • ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยี: นักข่าวต้องตระหนักถึงอันตรายของเมทาดาตา — RSF คำอธิบายถึงภัยคุกคามจากเมทาดาตา และวิธีที่นักข่าวสามารถปกป้องตนเอง
  • นักข่าวสามารถพัฒนาการสื่อสารที่ปลอดภัยได้อย่างไรในยุคอินเทอร์เน็ต — Knight Center for Journalism in the Americas บทสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับการแบ่งปันข้อมูลอย่างปลอดภัยในยุคดิจิทัล
  • คู่มือนักข่าวว่าด้วยการไม่เปิดเผยตัวตนบนโลกออนไลน์และการสื่อสารที่ปลอดภัย — Security Made Simple ข้อแนะนำเกี่ยวกับเครื่องมือและทรัพยากรที่นักข่าวสามารถใช้เพื่อท่องอินเทอร์เน็ตโดยไม่เปิดเผยตัวตนและสื่อสารอย่างปลอดภัย

• บริการอีเมล ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีแนะนำให้นักข่าวเข้ารหัสอีเมลเพื่อปกป้องข้อมูลและการสื่อสาร

• • ProtonMail เทียบกับ Tutanota ซอฟต์แวร์อีเมลแบบปลอดภัยใดที่นักข่าวควรใช้ — RSF การเปรียบเทียบข้อดีและข้อจำกัดของบริการอีเมลที่มีการเข้ารหัสแต่ละประเภท
  • วิธีระบุและป้องกันการหลอกลวงแบบฟิชชิง — RSF บทความอธิบายรูปแบบต่าง ๆ ของการโจมตีแบบฟิชชิงและแนวทางในการป้องกัน
  • นักข่าวสามารถเข้ารหัสอีเมลได้อย่างไร — Poynter รวบรวมเครื่องมือที่ช่วยให้นักข่าวสามารถเข้ารหัสอีเมลและข้อความ
  • การเข้ารหัสและความมั่นคงปลอดภัยเชิงปฏิบัติการสำหรับนักข่าว — GitHub รายการเบราว์เซอร์ แอปฯ ส่งข้อความ และบริการอีเมลที่มีการเข้ารหัส

• เครื่องมือบันทึกเสียงและถอดความ นักข่าวควรหลีกเลี่ยงการใช้เครื่องมือถอดความอัตโนมัติสำหรับการสัมภาษณ์ที่มีความอ่อนไหว

• • My journey down the rabbit hole of every journalist’s favourite app — Politico: Article about the potential security risks of using Otter.ai for transcription. เส้นทางสู่โลกเบื้องลึกของแอปฯ โปรดของนักข่าว — Politico บทความว่าด้วยความเสี่ยงด้านความปลอดภัยที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้ Otter.ai ในการถอดความ
  • เครื่องมือถอดความ — Journalist’s Toolbox รายชื่อเครื่องมือถอดความที่นักข่าวนิยมใช้

เครื่องมือถอดความยอดนิยมของนักข่าวมีความปลอดภัยเพียงใด — Freedom of the Press Foundation บทความเกี่ยวกับเครื่องมือถอดความที่ได้รับความนิยมและความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นจากการใช้งาน

The Thai translation was made possible with support from the Government of Canada and the Canada Fund for Local Initiatives (CFLI).